       |
|
                                    |
Willem Wilmink
(Klik op de figuren van deze pagina om ze te vergroten) Willem Andries Wilmink werd op 25 oktober 1936 geboren in de Javastraat in Enschede. Hij kwam uit een socialistisch milieu en zijn vader was procuratiehouder in de textiel. In 1954 behaalde hij het eindexamen gymnasium alfa en ging hij Nederlands studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Na zijn kandidaats studeerde hij naast Nederland ook Geschiedenis. Tijdens zijn studietijd publiceerde hij zijn eerste gedichten en cabaretteksten. Hij schreef voor de "Almanak van de vereniging USA" en voor de studenten cabaretgroep "La Pie Qui Chante" (vertaald: De zingende ekster). In het laatste jaar van zijn studie was hij leraar aan het Vossius gymnasium in Amsterdam. Na zijn studie, in 1961, werd hij docent moderne letterkunde aan het Instituut voor Neerlandistiek van de Universiteit van Amsterdam. Deze functie vervulde hij tot 1978. Op feestavonden van zijn vakgroep trad hij op met een trekharmonica en zong hij smartlappen of aangepaste teksten die oorspronkelijk uit de Middeleeuwen kwamen. Zo vertaalde hij bijvoorbeeld van Beatrijs de Middeleeuwse tekst naar modern Nederlands. Dat was in de zestiger jaren natuurlijk wel bijzonder. Vanaf 1965 publiceerde Wilmink regelmatig in het literaire tijdschrift "Tirade". Hij schreef gedichten, essays, liedjes en stukken proza. Later schreef hij ook voor "De maatstaf" en "De revisor". In 1966 debuteerde hij met de bundel "Brief van een Verkademeisje". Van 1968 tot 1970 was hij poëzierecensent van het dagblad De Tijd en van 1971 tot1977 was hij poëzieredacteur van het tijdschrift Spektator. In 1970 vormde hij samen met Hans Dorrestijn, Karel Eijkman, Ries Moonen, Fetze Pijlman en Jan Riem een schrijvercollectief dat schreef voor televisieprogramma's als: "De Stratemakeropzeeshow", "Het klokhuis", "De film van Ome Willem" ("Deze vuist op deze vuist .." is geschreven door Wilmink), "Sesamstraat", "J.J. de Bom, voorheen de Kindervriend" en "Kinderen voor kinderen". In 1978 werd hij vrijwel full-time tekstschrijver en vestigde hij zich in Capelle aan den IJssel. Vanaf 1979 gaf hij één dag per week les aan de Kleinkunstacademie in Amsterdam. Behalve dichter, schrijver en vertaler van rond de honderdzeventig boeken was Wilmink onder andere ook een kenner van kathedralen en kenner/liefhebber van Belgisch bier. Nadat hij nog een aantal jaren in Zeist had gewoond verhuisde hij weer naar de Javastraat in Enschede, de straat waar hij geboren was. Omdat zijn gezondheid er na een aantal herseninfarcten erg op achteruit was gegaan was leidde een uiterst teruggetrokken leven. Op 2 augustus 2003 overleed hij. Hij is 66 jaar geworden. Volgens de bevriende schrijver en cabaretier Herman Finkers stierf Wilmink in zijn geboortestad op de door hemzelf gekozen wijze met een glas, door hem zo geliefd, Belgisch bier in de hand en luisterend naar zijn favoriete muziek. Willem Wilmink is vooral bekend om zijn gedichten en liedjes. Wilmink maakte geen verschil tussen de liedjes en gedichten die hij schreef en ook niet of hij voor kinderen of volwassenen schreef. Hij zag het als volgt: "Als Eddy Christiani zingt “Mijn achterband is wel wat zacht, maar dat geeft niet lieve pop, spring maar achterop, spring maar achterop", dan heeft hij geen fiets bij zich en daarom is het literatuur." Tot aan zijn dood typte hij op een typemachine. Hij wilde geen Personal Computer. Hij schreef gedichten en verhalen voor volwassenen en voor kinderen, teksten voor cabaret en televisie, een driedelige cursus over het schrijven van gedichten, hij bewerkte oude teksten zoals "De reis van Sint Brandaen" uit de 12e eeuw en hij verklaarde het Wilhelmus. Hij vertaalde gedichten en prentenboeken uit het Duits, Engels, Frans en Zuid-Afrikaans. Hoeveel gedichten en liedjes hij heeft geschreven is te zien in de bloemlezing "Verzamelde liedjes en gedichten van vroeger" waarvan de 5de druk uit 1999 maar liefst 707 pagina’s telt. Hij schreef ook veel liedjes voor musicals en hij heeft talloze kinderboeken op zijn naam staan. In het begin richtte hij zich voornamelijk op volwassenen, maar later werden kinderen zijn voornaamste doelgroep. In 1988 promoveerde hij aan de Katholieke Universiteit Brabant met een proefschrift over de poëzie van Hendrik de Vries. Wie naast alle lichte verzen die hij zo weergaloos produceert ook werk vertaalt van literaire grootheden als Emily Dickinson en W.H. Auden, die heeft meer literaire ambities dan hij doet voorkomen. Een aantal voorbeelden van zijn werk (zonder daarin volledig te kunnen zijn): In het gedicht "Een probleem" vraagt een kind wat er gebeurt als iemand dood is. De dichter laat een oude man antwoorden: Maar als ik dood ben Uit veel van zijn werk blijkt begrip voor onderdrukte, gepeste en onbegrepen kinderen, bijvoorbeeld in "Die mooie kindertijd": Ze schrijven in de boeken: Over zijn geliefde Enschede schreef hij het gedicht "Textielstad": Het is het eindpunt van de trein, Na de vuurwerkramp in Enschede van mei 2000 schreef hij het gedicht "Enschede huilt":
Een buurt, die wel veel zorgen had, maar die ook vol verhalen zat, vol humor en gezelligheid, die buurt zijn we voor eeuwig kwijt.
Daar waar het vol van kinderen was, verschillend van geloof en ras, maar in hun spel gelijkgezind, loopt nu geen enkel kind.
In de oorlog stond de stad in brand op Pathmos, Zwik en Hoogeland: meer dan een halve eeuw nadien kun je daarvan nog sporen zien.
Nu is, in de heerlijke maand mei, bij vogelzang, zo vrij en blij, de stad opnieuw iets aangedaan dat nooit en nooit voorbij zal gaan.
Arm Enschede, verberg je in de armen van je koningin en huil, want daar is reden voor en huil dan maar aan één stuk door. En over kerst: Wees niet zo bang voor Kerst. Het zijn twee dagen, Dat is niet meer dan achtenveertig uur. Wees niet zo bang voor Kerst. Het zijn twee dagen.
"Arm Den Haag", op muziek van Harry Bannink, gezongen door Wieteke van Dordt: Arm Den Haag, dat is toch erg, dat jij maar niet vergeten kan Wij kunnen hier heus wel Indisch eten klaarmaken thuis. Wij kunnen hier ook heus wel tropische planten kopen. Ach kassian. Het is voorbij En weet u, ik heb thuis zo'n groot schilderij hangen. Weet u wat nog meer? Meneer Le Clerque-Zubli, hij komt ook nooit meer langs. Ach kassian. Het is voorbij Van cabaretgroep Don Quishocking "De oude school": Ach, zou die oude school er nog wel zijn, Die mooie school, daar stond je met en van ellende groen en geel En als de meester jarig was Je speelde in een schooltoernooi De najaarsblaren op de grond, Het moet er allemaal nog zijn, Joost Prinsen zong "Meisjes uit vervlogen dagen", op muziek van Harry Bannink: De meisjes uit vervlogen dagen We weten niet meer waar ze wonen Nooit zullen zij zich meer vertonen Waar wij weleer hun lichaam zagen
De buren hun adres te vragen Zal in geen straat de moeite lonen We weten niet meer waar ze wonen De meisjes uit vervlogen dagen
De liefdesnacht met zijn sjablomen Wanneer die eindelijk ging vervagen Dan lag er schaamrood op de konen Van meisjes uit vervlogen dagen Soms was de nacht zo wonderschoon Dat hij de ochtend kon verdragen Bij meisjes uit vervlogen dagen Die wij niet meer weten te wonen
De liefdesnacht met zijn sjablomen Wanneer die eindelijk ging vervagen Dan lag er schaamrood op de konen Van meisjes uit vervlogen dagen Soms was de nacht zo wonderschoon Dat hij de ochtend kon verdragen Bij meisjes uit vervlogen dagen Die wij niet meer weten te wonen "Hilversum 3", op muziek van H.J.Bucher en U.Bogmuller, en gezongen door Herman van Veen: Vroeger werd gezongen en gefloten in de straat Had de slagersjongen nog een opera paraat De metselaar kon zingend op de steiger staan De melkboer lengde fluitend zijn melk een beetje aan
Refrein: Hilversum 3 bestond nog niet Maar ieder had zijn eigen stem Op elke steiger klonk een lied Van Paljas of Jeruzalem
Alle venters hadden eigen aria's Voor sprot en haring, voor begonia's Zelfs in fabrieken kwam van overal Toch weer een liedje door de grote hal
Refrein
Tussen het geratel van machines door Klonk in de confectie een mooi meisjeskoor Dromend van de prins van weet-ik-veel Die ze zou ontvoeren naar zijn luchtkasteel
Refrein (2x) Het door Joost Prinssen vertolkte "Frekie" op muziek van Harry Bannink: Wanneer 's middags om vier uur Onze schoolbel was gegaan En we gingen voetbal spelen Dan kwam Freek er altijd aan
Frekie woonde in de buurt Maar zat niet op onze school 't Was een imbeciele jongen Een mongool
Refrein:
Frekie-Frekie He jongens daar is Frekie
Meestal riep er iemand wel "Kom maar, Frekie, doe maar mee" Welke kant hij uit moest schoppen Daarvan had hij geen idee
Maar we legden soms de bal Op twee meter van het doel En we riepen: "Schieten Frekie" En hij trok een ernstig smoel
Refrein
Als het raak was, dook de keeper Mooi naar de verkeerde kant En 't was goal, en dan was Frekie Kampioen van Nederland
Mensen vinden Frekie zielig Maar dat is hij niet voor mij Want ik kende nooit een jongen Die zo blij kon zijn als hij
Refrein
En het lied "Signalen" dat gaat over de "Dwaze Moeders" van Argentinië met muziek van Herman van Veen die het lied ook zelf zong:
De dwaze moeders op het plein Wier kinderen verduisterd zijn En die -nog steeds- de jaren door Roepen om gehoor
Ze schuifelen door het journaal Geef hun een teken een signaal Dat geen enkele deur eeuwig dicht zal zijn Dat 't aan het eind van de tunnel weer licht zal zijn
Gezinnen die de apartheidswaan Meedogenloos uiteen liet slaan Ze komen toch weer bij elkaar Voor even maar
Want liefde is daar illegaal Geef hun een teken - een signaal Dat geen enkele deur eeuwig dicht zal zijn Dat 't aan het eind van de tunnel weer licht zal zijn
Vervolgden om geloof of ras Vervolgden om wat vader was Vervolgden met het schietgebed Van Jezus, Marx of Mohammed
Vervolgenden met een ideaal Geef hun een teken een signaal Dat geen enkele deur eeuwig dicht zal zijn Dat 't aan het eind van de tunnel weer licht zal zijn
De dwaze moeders op het plein Wier kinderen verduisterd zijn En die -nog steeds- de jaren door Roepen om gehoor
Zoals de mijnwerkers in de mijn De redding moet al bezig zijn De anderen zijn hulp gaan halen Het wachten is op de signalen
Voor zijn werk werd Wilmink talloze malen bekroond: 1976 De Louis Davidsprijs voor het liedje De oude school 1979 De Kabouter van het Oostenprijs voor zijn gehele oeuvre 1983 Zilveren Griffel voor Dicht langs de huizen
Van de hand van Willem Wilmink verschenen de volgende boeken: 1971 Over cabaret (IVIO) Poëzie: 1971 Goejanverwellesluis, korenschoven, liedjes en gedichten 1972 Zeven liedjes voor een piek 1972 Een vreemde tijger en andere gedichten 1977 Voor een naakt iemand (bloemlezing) 1988 Verzamelde liedjes en gedichten 1988 Ze zeggen dat de aarde draait 1990 Moet worden gevreesd dat het nooit bestond?
Poëzie voor kinderen: 1973 Dat overkomt iedereen wel 1975 Visite uit de hemel 1975 Berichten voor bezorgde kinderen (bloemlezing) 1977 De dertien maanden van het jaar 1985 We zien wel wat het wordt: liedjes voor kinderen in de groei 1992 Een hond gaat op reis
Proza voor kinderen: 1975 Het bangedierenbos 1976 Het reisgezelschap van de Amstel 1977 Ver van de stad 1977 Buurjongens 1979 Moord in het moeras 1980 Spook tussen spoken 1981 Twee meisjes in Twente (verhalen en poëzie) 1982 Dicht langs de huizen 1984 Drie reizen van Lodewijk 1986 Waar het hart vol van is 1988 Goedenavond, Speelman 1988 Vandaag is het de grote dag 1991 In de keuken van de muze. De gehele schriftelijke cursus dichten
Essays: 1988 Van Roodeschool tot Rijsel. Een persoonlijke kijk op het Nederlandse lied 1989 Gij weet toch dat gij niet bestaat 1990 Wat ik heb gevonden, je raadt het nooit |
