SeniorPlaza

Start
Nieuwtjes
Nieuwsbrief
Lente
Luilak
Gezondheid
Column
Componisten
Jazz
1930-1945
Jaren 45-50
De jaren 50
Jaren 60 en 70
Nostalgie
Oude foto's
Op zoek naar
Liedjes
Liedjes Zoek
Opzegversjes
Oude Gedichten
Voordrachten
Poezieversjes
Cadeautips
Vakantie
Wereldwonder
Financiën
Verhalen
Gedichten
Prikbord
Boeken
Er op uit
Uitgaan
Creatief
Spelletjes
Online casino
Sport
Links


 

Het Colosseum

(met dank aan Ilse Steel voor het geleverde materiaal)

(klik op de plaatjes om ze te vergroten)

 

Het Colosseum in Rome was het grootste amfitheater van het Romeinse rijk. Het theater werd gebouwd in de eerste eeuw na Christus. Vespasianus' amfitheater was het beroemdste in de Romeinse wereld. Het werd bekend als Amphitheatrum Flavium - afgeleid van Flavius, de familienaam van Vespasianus, Titus en Domitianus. De bouw werd gefinancierd uit de oorlogsbuit na plundering van Jeruzalem. Het bouwwerk is bijna vijftig meter hoog en heeft een omtrek van 527 meter.

Keizer Vespasianus, stichter van de Flavische Dynastie, startte met de bouw van het Colosseum in het jaar 72 na Christus. Gedurende de bouw overleed Vespasianus, waardoor het Colosseum op dat moment maar 3 verdiepingen telde. Een van zijn zonen, Titus, voltooide de bouw van het Colosseum en wijdde deze in het jaar 80. Bij de opening organiseerde Titus spelen die 100 dagen duurden. Kort na de opening van het Colosseum waren in het amfitheater ook naumachiae (zeeslagen) te zien. Het theater werd voor die gelegenheid met miljoenen liters water gevuld waarna beroemde zeeslagen uit de geschiedenis werden nagespeeld.

Hoe dit precies ging is niet bekend Titus opvolger Domitianus, voegde nog een verdieping toe, naast een aantal gangen en vertrekken onder de arena, die nu zichtbaar zijn. De buitenmuur, opgesierd met talrijke beelden, heeft drie rijen van 80 bogen, die telkens gescheiden worden door pilasters, beneden met Dorische, in het midden met Ionische en boven met Corinthische kapitelen. Ook de bovenverdieping (die merendeels gesloten is) heeft Corinthische pilasters. Er waren 76 ingangen die genummerd waren met Romeinse cijfers (boven de ingangen XXIII-LIV zijn de nummers nog zichtbaar). Het Colosseum is gebouwd uit beton, tuf- en baksteen, maar voor de façade en zuilen is gebruik gemaakt van grote hoeveelheden travertijn, dat via een speciaal aan gelegde weg werd aangevoerd uit de heuvels bij Tivoli. IJzer werd gebruikt om de stenen aan elkaar te bevestigen. Een groot aantal zitplaatsen, muurbekledingen en ornamenten was van marmer. Het amfitheater was gebouwd op de locatie waar eerder een kunstmatig meer was aangelegd als onderdeel van het grote park in het centrum van Rome waarin ook het Gouden Huis (Domus Aurea) en het nabije Colossus standbeeld stond. Dit gigantische standbeeld van Nero gaf het Colosseum zijn naam. De Flavische keizers probeerden de herinnering aan de gehate Nero uit te wissen en de gunst van het volk terug te winnen. De bouw van het Colosseum juist op de plek van het meertje, dat men had weten droog te leggen, paste in dat streven.
 

 


De Colossus van Keizer Nero


In  het Colosseum

 

De zitruime (cavea) bood plaats aan meer dan 50.000 toeschouwers. Deze was ingedeeld in vier galerijen. Voor de keizer was er een aparte loge aan een van de lange kanten van de arena met een eigen ingang. Aan de overzijde was de loge voor de keizerin, de Vestaalse maagden en de magistraten. De senatoren hadden marmeren zitplaatsen direct gelegen aan de arena. Andere mannen zaten naar gelang hun sociale positie dicht bij de arena of er verder vandaan. Op de vierde galerij zaten de vrouwen van de senatoren en ridders. Ondergronds bevonden zich wapenopslagplaatsen voor de gladiatoren, werktuigen en kooien met wilde dieren die door een ingenieus liftensysteem naar boven gehesen konden worden. De dieren kwamen dan in het centrum van de arena te voorschijn. Gedurende de hete zomermaanden of regenperiodes kon het Colosseum afgedekt worden met een velarium. Dit was een canvas doek met een gat in het midden, waardoor in tweederde van het theater ongeacht het weer de voorstellingen kon plaatsvinden. Dit scherm werd opgetrokken met kabels die aangetrokken werden van buiten het Colosseum over 240 masten. Deze masten staken via gaten in de kroonlijst in een uitstekende stenen bak. Buiten het Colosseum staan nog vier grote palen waaraan de touwen van zeilen werden bevestigd.

 

Bij ’gewone’ spelen in het Colosseum werden ’s morgens wilde-dierengevechten gehouden waar-bij bestiarii (wilde-dierenvechters) vochten met allerlei wilde dieren in venationes (jachtpartijen). De arena werd op passende wijze ingericht met rotspartijen, struiken, e.d. Tussen de middag was er voor geïnteresseerden een pauzeprogramma waarin veroordeelde gevangenen voor de wilde dieren werden gegooid. In de latere Oudheid werden vooral veel christenen tot de wilde dieren veroordeeld (damnatio ad bestias). Het middagprogramma met de gladiatorenshows (munera) vormde het hoogtepunt. De gladiatoren, die werden geselecteerd onder veroordeelde criminelen, slaven en krijgsgevangenen, werden in verschillende categorieën ingedeeld.

Ondergrondse schachten


De overgebleven palen voor het vastzetten van het velarium (canvasdoek)


Christenen in het Colosseum


Gladiatoren gevechten in het Colosseum

De gladiatorengevechten begonnen met een grote optocht van de deelnemers. Voor het podium van de keizer bleven ze staan en riepen: 'Ave, Caesar, morituri te salutant'. 'Gegroet, keizer, zij die gaan sterven groeten u’. In de nabijheid van het Colosseum waren vier gladiatorenscholen. Voor de bestiarii was er de Ludus matutinus, zo genoemd omdat de wilde-dierengevechten in de ochtend plaatsvonden. voor de 'echte' gladiatoren waren er de Ludus Gallicus, de Ludus Dacicus en de Ludus Magnus. De laatste lag het dichtst bij het Colosseum en was er door een ondergrondse gang mee verbonden. Een deel ervan is door opgravingen ten oosten van het Colosseum blootgelegd. De vloer van het Colosseum is bijna overal verdwenen, waardoor de ondergrondse ruimtes zichtbaar zijn. (foto’s hiernaast)

Door de eeuwen heen heeft het Colosseum veel te lijden gehad door het natuurgeweld, waaronder blikseminslagen en verschillende aardbevingen. Het Colosseum heeft te lijden gehad van verschillende natuurrampen. Een blikseminslag in 217 beschadigde het Colosseum dusdanig dat er gedurende vijf jaar geen spelen georganiseerd konden worden. Diverse aardbevingen brachten grote schade toe aan het gebouw, maar zolang het gebouw in gebruik was werd dit telkens gerepareerd door de Romeinen en later door de Ostrogoten. Tijdens de Middeleeuwen volgden twee grote aardbevingen in 847 en 1349, die het Colosseum verder verwoestten. In de 12e eeuw werd de ruĂŻne van het amfitheater omgebouwd tot fort van de familie Frangipani. De belangrijke Romeinse families, waar vaak ook de paus uit voortkwam, beschouwden het Colosseum als een plaats waar eenvoudig bouwmateriaal gehaald kon worden voor nieuw te bouwen kerken en paleizen.


 


 

Paus Benedictus XIV
1675-1758

 

Zo werd al het marmer verwijderd en hergebruikt in nieuwe gebouwen of simpelweg verbrand om kalk te verkrijgen. Ook het ijzer waarmee de blokken steen en marmer werden vastgezet was gewild. Aan deze plundering kwam pas een einde in 1749 toen Paus Benedictus XIV de historische waarde van het Colosseum inzag en het verdere gebruik als steengroeve verbood. Hij wijdde het Colosseum als kerk ter nagedachtenis aan de lijdensweg van Christus en bouwde binnenin een kruisweg.

De grond van het amfitheater werd als heilig beschouwd vanwege het bloed van de christelijke martelaren dat hier vergoten werd. Dit ondanks het feit dat de meeste Christenen waarschijnlijk gedood werden in het In het Colosseum werden wagenrennen, gladiatorengevechten en dierengevechten gehouden. Meestal op leven en dood. Verder waren er bokswedstrijden, boogschietwedstrijden, en er waren vrouwelijke vechters te zien. Latere pausen lieten het Colosseum nog verder restaureren en archeologisch onderzoeken. Het Colosseum trekt jaarlijks ongeveer zes miljoen belangstellenden. In 1992 begon een grootscheepse restauratie, mogelijk gemaakt door een overeenkomst tussen de overheid en een kapitaalkrachtige sponsor, de Banca di Roma. De toeristische trekpleister lijdt zwaar onder de tand des tijds en milieuverontreiniging.

Het bouwwerk van bijna tweeduizend jaar oud moet worden verstevigd, volledig gereinigd en deels gerestaureerd. Het Colosseum wacht al jaren op een restauratie. De voorzitter van de Italiaanse Unesco-commissie Giovanni Puglisi vindt dat er snel ingegrepen moet worden om te vermijden dat het Colosseum verwordt tot 'een grote Italiaanse gatenkaas vol met buchi, gaten’. De Italiaanse schoenenfabrikant Diego Della Valle zou bereid zijn in 2011 een bedrag van 25 miljoen euro te investeren in het monument. Het idee om de renovatie door een sponsor te laten betalen is volgens de Romeinse burgemeester Alemanno gebaseerd op de renovatie van de Sixtijnse Kapel, die in 1994 ook (gedeeltelijk) met sponsorgeld is betaald. Het is nog niet duidelijk wanneer met de restauratie wordt begonnen.

De Flavius-dynastie

Keizer Vespasianus (69-79 n.Chr.)

Vespasianus, Titus Flavius

Vespasianus werd in 51 consul, en in 59 consul van Afrika en kreeg in 66 van Nero het opperbevel in de Joodse oorlog. Hij werd na zijn val door het leger tot keizer uitgeroepen. De voornaamste problemen, waarvoor de 60-jarige ervaren generaal Vespasianus zich als keizer geplaatst zag waren: het herstel van orde en tucht in het leger, het vullen van de lege staatskas, het onderdrukken van een snel om zich heen grijpende opstand der Batavieren en het beëindigen van de oorlog tegen de Joden.

Vespasianus was een nuchter denkend mens, op zijn levenswandel viel niets aan te merken. Zijn taak van herstel van orde en evenwicht heeft hij voortreffelijk volbracht. Nuttig en doelmatig, voor het algemene welzijn, als alle maatregelen van de keizer waren zo was ook zijn bouwprogramma voor Rome. De grootse aanleg van het Gouden huis van Nero werd doorbroken en opengesteld voor het volk. In het midden verrees het Flavische amphitheater, later Colosseum genoemd, en onmiddellijk daarnaast een openbaar badhuis, de thermen van Titus.

De afgebrande tempel van Jupiter op het Capitool werd herbouwd, evenals het circus maximus. Hij liet een nieuw forum bouwen bij het forum van Augustus voorzien van een schitterende tempel van de Vrede. Vespasianus was bovendien een keizer, die op imponerende wijze Romeinse tradities voortzette. Hij overleed op 69-jarige leeftijd. Zij twee zonen zetten zijn bouwplannen later voort.

 

Vespasianus had vertrouwen in zijn oudste zoon en gaf hem al snel een aantal keizerlijke titels, zodat Titus volop meeregeerde. De overgang was dan ook niet schokkend toen Titus keizer werd. Tijdens de korte regering van Titus vond de grote uitbarsting van de Vesuvius plaats die o.a. Pompeii verwoestte. Toen zijn vader keizer werd, kreeg Titus het bevel in de oorlog tegen de Joden, die eindigde met de verwoesting van Jeruzalem (70 n.Chr.). Een triomfboog die  dit feit vereeuwigd, bevindt zich nog aan de ingang van het Forum Romanum.  De Boog van Titus is gebouwd op het hoogste punt van de Via Sacra, op de heuvel Velia.


Thermen van Titus


Titus Flavius Vespasianus
(41-81 n.Chr.)

De keizer zelf, die door een zeer losbandig leven in Rome tijdens de regering van zijn vader de slechtste verwachtingen had gewekt, bleek een uitstekende keizer te zijn. Hij regeerde mild en rechtvaardig. Zijn relatie met de senaat was eendrachtig. Hij was zeer vergevingsgezind en zachtzinnig, zelfs tegenover lieden die aanslagen op hem hadden beraamd. Zo hield hij een feest van honderd dagen met zeeslagen op kunstmatige meren, infanteriegevechten en nog veel meer evenementen. Maar hij gaf zijn geld niet alleen uit aan feesten. Toen er in 80 een grote brand uitbrak in Rome, gaf hij veel geld uit aan de herstelwerkzaamheden. Ook besteedde hij veel geld aan het aanleggen van wegen en het versterken van de legerkampen in het oosten van het Romeinse Rijk en aan de Donau. Aan het keizerschap van Titus kwam na twee jaar een einde. Na zijn dood werd Titus vergoddelijkt.

Domitianus die op 30-jarige leeftijd vrij onverwacht keizer werd, begon zijn regering goed, hij verbeterde het administratieve bestuur en de rechtspraak. Door zijn economische hervormingen werd de staatskas weer goed gevuld. Helaas bezat hij op den duur niet de koelbloedigheid van zijn vader tegenover de gevaren waaraan een keizer blootstond. Hijzelf placht te zeggen: "De toestand van vorsten is hoogst beklagenswaardig, want als zij een samenzwering ontdekt hebben, dan schenkt men hen niet eerder geloof, dan nadat zij vermoord zijn".

Dominiatus stierf, na een regering van 15 jaren, door moordenaarshand. Hij werd vermoord in zijn slaapvertrek door een groep samen-zweerders waartoe ook zijn vrouw behoorde. Hij was de eerste echte despoot op keizerlijke troon. Hij behandelde de senaat met volkomen minachting; hij liet zich ’Dominus et deus’, heer en god, noemen, en heerste in een sfeer van sombere verschrikking. Onder zijn keizersschap keerde ook vele oude euvelen van alleenheers-schappij terug, die onder Vespasianus en Titus waren verdwenen, zoals: valse aanklachten, terechtstellingen en christenvervolging.

Domitianus was een wantrouwende en lafhartig man, die door een systeem van spionnen Christenen liet opsporen om hen terecht te laten stellen. Ook permitteerde hij zich allerlei vormen van wangedrag, terwijl hij naar buiten dit naar buiten toe juist veroordeelde en deugdzaamheid probeerde te bevorderen. Zo liet hij een aantal Vestaalse maagden die zich misdragen zouden hebben, terechtstellen. Zijn opvolger Nerva riep een damnatio memoriae over hem uit, wat betekende dat zijn naam en portret zoveel mogelijk uitgewist werden om zijn slechte voorbeeld zo snel mogelijk te vergeten.


Domitianus, Titus Flavius
(51-96 n.Chr.)

 

Het gouden huis van Nero

 


Domus Aurea (Gouden Huis)
Domus Aurea.  In 64 na. Chr.brak in de buurt van de keizerlijke paleizen een brand uit die grote delen van de stad met de grond gelijk maakte. Geruchten doend e ronde dat Nero de brand zelf heeft laten stichten. Nero beschuldigde, volgens Tacitus, de christenen, die ondanks hun onschuld vreselijke kwellingen leden. Nero liep allang met het plan rond om de hoofdstad Neropolis (stad van Nero) te noemen en in te richten naar zijn smaak en ideeĂ«n. Na de brand greep hij zijn kans. Hij verbond de Palatijn met de terreinen op de Esquilijnse heuvel, die hij al hij bezit had. Hier liet Nero een enorm complex aanleggen van paleizen en parken en zijn Domus Aurea.

Er werden waterbekkens, kanalen en beken aangelegd. Men baadde al naar men wenste in vers zeewater of zwavelhoudend bronwater, dat via vijfentwintig kilometer lange kanalen naar het paleis werd geleid. De voorhal was zo hoog, dat er een kolossaal beeld van Nero van dertig meter hoog in kon staan.

Het hele gebouw was omringd door drie zuilenrijen, die een lengte van driehonderd meter hadden. Binnen dit complex was bevond zich een kunstmatig meer. Het was omgeven door groepen gebouwen, die kleine steden moesten voorstellen. Verder waren er landerijen met korenvelden, wijngaarden, weiden en bossen en een overvloed van tamme en wilde dieren in allerlei soorten. Van binnen was het paleis bekleed met bladgoud, van buiten met marmer.


Banketzaal met koepel

De plafonds in de eetzalen waren versierd met ivoorsnijwerk. Uit aangebrachte luiken kon men bloemen over de gasten uitstrooien. Een buizenstelsel sproeide geurige stoffen. De banketzaal een ronde vorm, waarvan de koepel als het heelal dag en nacht voortdurend ronddraaide. Het fijnmazige stelsel van gangen was bedekt met fresco’s. De Domus Aurea was een paleis met galerijen en nissen, waar honderden kostbare kunstwerken stonden opgesteld. Nero was zichtbaar trots toen hij na voltooiing van het hoofdcomplex dit paleis kon betrekken en zei: "Nu begin ik eindelijk menswaardig te wonen". Nero, streefde zo schrijft Tacitus, altijd naar het onovertrefbare. Nero was zeker ontvankelijk voor alles wat mooi, fascinerend en groots was. Voor het eerst liet hij in de Domus Aurea marmer in kunstmatige kleuren en met opgebrachte vlekken, nieuwe soorten glas en beschilderd schildpadleer toepassen. Dit nooit voltooide paleis strookte met Nero’s aard: een opgewekte, speelse, romantische, artistieke architectuur, die slechts met behulp van beton, een toen revolutionaire vinding, kon worden verwezenlijkt. Nero werd pas ’in de historische overlevering’ tot brandstichter en christenvervolger bestempeld. De keizer woonde een paar maanden in zijn gouden huis tot hij op 31-jarige leeftijd zelfmoord pleegde. Zesenveertig jaar na de dood van Nero werd het Domus Aurea door brand verwoest.

De Italiaanse autoriteiten melden in 2010 dat ongeveer 60 vierkante meter van het plafond van Nero’s paleis in hartje Rome is ingestort. Het paleis, ’Domus Aurea’ genaamd, werd in 1999 heropend nadat het 18 jaar dicht was vanwege instortingsgevaar. Het bewaard gebleven deel van het paleis ligt onder de grond en wordt onder andere bedreigt door instorting en wateroverlast. Dat is waarschijnlijk ook de oorzaak van de instorting.

Ilse Steel

Bronnen:
Boeken uit eigen bibliotheek
Philipp Vandenberg - Nero
C.M. Stibbe - Geschiedenis van het Romeinse rijk
Prisma woordenboek der klassieke oudheid
A.T. White Het avontuur van de archeologie.
Latijns woordenboek
GeĂŻllustreerde encyclopedie - Uitgeverij De Spaarnestad
Bronnen: Diverse
Henk van Gessel-Rome
Stadsverkenner
Columbus reismagazine
Diverse reisgidsen van reisbureau

Fotogalerij Colosseum


Oude foto van het Colosseum

Colosseum verlicht

Colosseum interieur

Colosseum 3D afbeelding

Colosseum architectuur

Colosseum tekening doorsnede

De boog van Titus - gebouwd in 81 om de 3 overwinningen van Titus en Vespasianus op de joden te herdenken

Tempel van Jupiter

Circus Maximus - Illustratie uit Atlas van Loon

Circus Maximus resten

Circus Maximus zoals het er nu uitziet; dit was Romes oudste en grootste renbaan

Vernietiging van de tempel van Jerusalem

Titus' verovering van Jeruzalem

Forum Romanum; centrum van het klassieke Rome

Huis van de Vestaalse maagden

De vestaalse maagden

Resten van het Domus Augustana; het paleis van Domitianus, gebouwd aan het eind van de 1ste eeuw na Chr.

Hippodroom, privé-renbaan van Domitianus

Vesta Godin van het haarvuur

Tempel van Vesta

Nero (37-68 n. Chr)

Domus Aurea voor de instorting van 2010

Naar volgend wereldwonder Christusbeeld Brazilie

 

Naar vorig wereldwonder Chinese muur

 

Terug naar beginpagina wereldwonderen

 

Naar SeniorPlaza