|
| |
15. Tijdschriften
(een selectie)
Geschreven door Ilse Steel
(klik op de plaatjes om ze te
vergroten)
Weekbladen een selectie
 De
Katholieke Illustratie, sinds 1867, was tot in de jaren vijftig van de
twintigste eeuw het lijfblad voor het katholieke gezin. Het geïllustreerd
weekblad voor Katholiek Nederland, verscheen vanaf 1910 te Haarlem bij de
katholieke N.V. Drukkerij De Spaarnestad (opgericht in 1906). Het was gedurende
101 jaar (1867-1967) een veelgelezen en alleen daardoor al invloedrijk
familieblad en in de hoogtijdagen van de zogeheten verzuiling (tussen 1910 en
1960) een van de grootste tijdschriften van Nederland. Nog in de jaren '50 - '60
bezat het blad een ruime redactionele staf en bood het kwalitatief goede
journalistieke artikelen en fotoreportages, naast een aantal vaste rubrieken. In
de jaren zestig fuseerde De Spaarnestad, ook uitgever van het gezinsweekblad
Panorama en het damesweekblad Libelle, met de de NV De Geïllustreerde Pers te
Amsterdam, die onder meer het damesweekblad Margriet en het familieweekblad
Revue uitgaf. Beide uitgeverijen gingen later op in de VNU (Verenigde
Nederlandse Uitgeversbedrijven). Het katholieke karakter van de Katholieke
Illustratie was al op de achtergrond geraakt en in 1968 werd het blad opgeheven.
Het einde van de katholieke emancipatie was een feit in het jaar waarin de
verzuiling in Nederland definitief ten grave werd gedragen. De overgang van
Katholieke Illustratie naar Nieuwe Revu was kenmerkend voor het ingrijpende
proces van secularisering dat ons land in zijn greep had gekregen.
Tijdschriften
voor de vrouw
Voor veel vrouwen
is hun vrouwentijdschrift iedere week of maand weer een bron van ontspanning,
raadgeving, en vooral een vriendin. Het vrouwentijdschrift is een sterk
gevestigd medium. Geen ander tijdschrift wordt zoveel gelezen. De
tijdschriftpers en de adverteerders nemen vrouwenbladen heel serieus en er wordt
veel geld en energie gestoken in marketing en onderzoek. Vanaf het ontstaan van
Margriet en Libelle bieden zij abonneegeschenken aan als theelepeltjes,
suikerschepjes en nylons. Beatrijs, katholiek weekblad voor de vrouw, verscheen
in 1939 en in is 1967 opgegaan in Libelle.
|
1955 |
1950 |
1955 |
Libelle
breiboek
jaren 50 |
Libelle
breiboek
jaren 50 |
Libelle
Libelle,
tijdschrift voor de vrouw, dat praktische informatie afwisselt met
ontspanningsliteratuur. Libelle verscheen voor het eerst op 13 april 1934 tot 15
september 1944. Het blad was meteen een succes. De Nederlandse vrouw las graag
over het huishouden, gezin en opvoeding, mode, koken, over de seizoenen en de
feestdagen. Brievenrubrieken, reportages, verhalen, feuilletons, puzzels en
advertenties vulden de overige pagina’s. Ook artikelen over vorstenhuizen werden
populair. Het blad Libelle had geen expliciete religieuze of maatschappelijke
signatuur.
Met een oplage van
meer dan honderdduizend exemplaren bereikte het blad een groot vrouwelijk
lezerspubliek. Dat bracht de adverteerders naar Libelle: de meeste van die
vrouwen beheerden immers een huishoudportemonnee. Door papierschaarste en op
last van de Duitse bezetter moest Libelle ophouden te verschijnen in september
1944. Tot vreugde van talloze lezeressen lag dit “vakblad voor de vrouw” weer op
de deurmat vanaf 8 maart 1946.
Margriet
|
1955 |
Margriet, tijdschrift voor de (huis)vrouw, dat praktische informatie afwisselt met
ontspanningsliteratuur. Voor het eerst verschenen op 30 september 1938 tot 23
april 1943. Vanwege de Tweede Wereldoorlog werd in april 1943 de uitgave van
Margriet onderbroken. Vanaf november 1945 kwam dit damesblad terug, al duurde het
tot 1949 voor het weer elke week verscheen. In 1948 werd het blad Moeder en kind
onderdeel van Margriet.
|
1957 |
Rosita
 Rosita was een weekblad voor vrouwen, dat verscheen tussen 1958 en 1967. Met een
abonnement betaalde je 45 cent per nummer, in de losse verkoop kostte het 55
cent. Het blad bevatte rubrieken zoals 'Mode', 'Praktische rubrieken', 'Verhalen
en artikelen' en 'Verder nog...'. Deze laatste rubriek bevatte een grote
hoeveelheid varia: kleine columns, medische adviezen, 'Vera geeft raad',
puzzels, gymoefeningen en adviezen op het gebied van omgangsvormen.
Romance
 Op 4 oktober 1958 verscheen het eerste nummer van Romance, een blad
voor mensen met een 'hart, dat hunkert naar wat ontspanning en romantiek in deze
tijd van atoom en techniek.' Dat het voor deze doelgroep bestemd was kon niet
missen: de omslag vertoonde de eerste jaren steevast een romantisch paartje.
Romance maakte zijn belofte om wekelijks voor ontspanning te zorgen waar. Zo
waren er liefdesverhalen in de vorm van fotoromans, tekeningen en cartoons.
Ook reportages
over de wereld van de filmsterren, zangers en zangeressen van toen. De
wekelijkse rubrieken 'Vraag het mij vertrouwelijk', 'Wees mooi als een filmster'
en 'Wat doe jij morgen aan ?' konden rekenen op enthousiaste lezeressen. Vanaf
1963 liet de uitgever, De Geïllustreerde Pers, het blad doelbewust evolueren
naar een maandelijks kwaliteitsblad. Daardoor kon in november 1965 Romance
naadloos overgaan in het eerste nummer van Avenue.
Tijdschriften voor
het gezin
De Spiegel
|
1952 |
De Spiegel
bestond van 1936 to 1969. Het was een Christelijk Nationaal Weekblad dat de opvattingen van de
achterban weerspiegelde en de leiders van de protestantse zuil aan het woord
liet. Zo versloeg De Spiegel in 1951 het begin van de televisie-uitzendingen. De
voorzitter van de NCRV probeerde het wantrouwen weg te nemen: "Wij starten met
televisie - die wij ook zien als een gave Gods - met het oog op de
belangrijke religieuze en culturele winst die wij er van verwachten."
Ondanks de wat
achterhaalde onderwerpen ('zo vissen negers'), is het blad vanwege de
uitstekende zwart-witfotografie nog altijd de moeite waard. |
De Spiegel verscheen
op A3-formaat met op de omslag een full coverfoto: Winston Churchill die zijn
hond aait, een pastoor met zijn ezeltje in Kreta, een driejarige Prins Charles
en twee geiten die tegen elkaar zeggen: "Had jij gedacht, vrouw, dat we samen
nog eens op de voorplaat van de Spiegel zouden staan ?"
Panorama
|
1955 |
Voor het eerst
werd een tijdschrift gemaakt volgens een ‘nieuw procédé van illustratietechniek,
de koperdiepdruk’. Toen het in 1913 voor het eerst verscheen, waren het vooral
de foto-illustraties geweest die lezers trokken. De fotoreportages over de
strijd aan het front (de Eerste Wereldoorlog) maakte het zelfs mogelijk dat het
blad, tijdelijk, twee maal per week uitkwam. Panorama ontwikkelde zich met een
mix van artikelen voor alle gezinsleden, cartoons, tips en strips tot 'een
vriend des huizes'.
De uitgever sprak de hoop uit dat Panorama
zou worden tot een ‘geregelde en gaarne geziene gast’ in de Nederlandse
huiskamers. |
1957 |
Welnu, dat is gelukt, want Panorama bestaat nog
steeds. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verscheen de Panorama tot om de veertien
dagen. Op welke onderwerpen het blad zich tegenwoordig richt, en met welke
middelen, zal de uitgever zich in zijn stoutste dromen niet hebben kunnen
voorstellen.
Revue
|
1955 |
Revue, was een
venster op de wereld in een tijd dat men zich nog zorgen maakte over de medische
gevolgen van televisiekijken. Het blad kende een sterke internationale
oriëntatie, met in het afgebeelde nummer bijvoorbeeld verhalen van Engelse
auteurs in vertaling, reisverhalen uit Afrika, en de tachtigste verjaardag van
Albert Schweitzer. Revue was een familieblad, met aparte pagina's voor de 'Revue
der vrouw' en de 'jeugdrevue'.
In 1968 ging Revue samen met de (inmiddels niet
meer katholieke Illustratie) op in Nieuwe Revu. |
Tijdschriften voor
mannen
Elsevier
 Het eerste nummer
van Elsevier verscheen op 27 oktober 1945 en vier jaar
later had het blad al een oplage van 120.000 exemplaren. Een blad dat niet zo
gezapig en kleurloos was als de bestaande tijdschriften. De redacteuren genoten
bijna allemaal aanzien in literaire en journalistieke kring. Zoals de bekende
schrijvers Godfried Bomans, Anton van Duinkerken, J.W.F Werumeus Buning en Piet
Bakker. Het blad maakte indruk door zijn allure, zijn fraaie papier en zijn
grote variëteit aan reportages, verhalen en illustraties.
De autokampioen
|
1957 |
De Autokampioen,
het lijfblad voor de automobilist. Al in 1949 komt het blad met verkeerstechnische tips, autotests, toeristische informatie, juridische zaken,
wegenwacht nieuws, autosport, en de 'Autogids 1949' met vele inmiddels
uitgestorven automerken. Nog steeds actuele thema's als 'de veel te hoge
motorrijtuigenbelasting en de benzineprijs', het tekort aan wegen en veiliger
auto's passeren de revue.
De Autokampioen staat bekend als het langst lopende
automagazine van Nederland. In 2006 vierden ze hun 75-jarig jubileum. |
De Lach
|
1951 |
De Lach verscheen van 1924 tot 1972.
In eerste instantie wilde de uitgever ontspannende, pretentieloze lectuur bieden
aan treinreizigers. Moppen, korte verhalen en sensationele foto's. Verder
damesrubrieken en natuurlijk dé klantenbinders bij uitstek: prijsvragen.
Naarmate bloot en erotiek in brede kringen acceptabeler werd ruimde het blad
hiervoor meer plaats in. De 'badnummers' (foto's van meisjes in badpak) waren
zeer populair. In de bezettingstijd kon het blad op de oude voet doorgaan (tot
1942). In 1946 pakte het blad de draad weer op. |
De ontwikkeling
tot erotisch 'mannenblad', vóór de oorlog al begonnen, zet zich onder invloed
van de concurrentie van de opkomende 'blootbladen' versneld voort. In 1968 wordt
de naam gewijzigd in Lach 69, desondanks daalt de oplage, totdat in 1972
besloten wordt de verschijning stop te zetten.
Het Beste
|
1958 |
Reader's Digest
werd aan het eind van de Eerste Wereldoorlog bedacht door de Amerikaan DeWitt
Wallace; de eerste aflevering verscheen in 1922. Het blad bevat voornamelijk
ingekorte grappen, citaten en dergelijke; het verkondigt een doorgaans zeer
conservatief standpunt met een grote nadruk op moraal en burgerzin.
Deze boekjes
waren populair en in vele huishoudens te vinden en in wachtkamers van tandartsen
en ziekenhuizen. |
De Leesmap of
Leesportefeuille
De
leesportefeuille is een typisch Nederlands fenomeen dat eind jaren vijftig begin
jaren zestig van de vorige eeuw in de markt werd gezet. Vanaf midden jaren
vijftig was er in veel huishoudens de leesmap te vinden. Het was elke week weer
feest als de man van de leesmap aan de deur kwam, om de oude map voor de nieuwe
om te ruilen. Afrekenen aan de deur.
De inhoud van de
Leesmap: bv. Libelle of Margriet, Donald Duck en Panorama, damesromannetjes, de
Piccollo en De Lach (die ook vaak uit de leesmap werd verwijderd door vader) en
………Lord Lister. Als een jong paartje ging trouwen kreeg het vaak De Leesmap als
huwelijkscadeau.
Elke week een
tijdschrift in huis was in de jaren vijftig nog een luxe waar het hele gezin
naar uitkeek. Als het salaris het toeliet viel er zelfs een weekblad voor vader
én moeder in de bus ! En de kinderen waren blij met de Donald Duck, de Robbedoes
of Kuifje. Wat een verschil met nu, we worden overvoerd met weekbladen die
elkaar beconcurreren in: mooier, beter en spectaculairder. En lezen we ze
helemaal uit ? Deze tijd bestaat volgens mij uit veel bladeren ! De generatie die
opgroeide in de jaren vijftig las alles van a tot z en genoot met volle teugen.
Bronnen:
Koninklijke Bibliotheek
Het Geïllustreerd Tijdschrift in Nederland
Vrouwentijdschriften.nl
Dossier Libelle
Wikipedia
Eigen boekenkast
Terug naar het overzicht van
de Jaren 50
| |
|
