|
|
|
Televisie voor kinderen Het jeugdprogramma werd elke week door een andere omroep verzorgd. Het werd met zorg gemaakt, want de programmakers waren zich goed bewust van hun verantwoordelijkheden. Het jeugdprogramma bestond voornamelijk uit films, vertellingen, reportages en poppenkastspelen voor kinderen, zoals "Kleutertje... Kijk", "Dirk, de Zeehond", "Swiebertje", "Rikkel Nikkel" en "De Verrekijker". Het kinderhalfuurtje werd een succes. Niet iedereen had al een televisie, het was een dure aanschaf voor die tijd, maar, wie er in de straat wel een tv had, daar zaten de kinderen uit de buurt op woensdagmiddag in de huiskamer met z’n allen te kijken en zwaaiden na afloop naar tante Hannie. Even was er geen tijd voor kattenkwaad ! Televisie heeft in het begin van de kinderprogramma's enorm veel indruk gemaakt op jonge kijkers. Het contact met de omroepsters, de presentatoren en veel acteurs was vaak persoonlijk. Omroepsters waren meer lieve tantes die in hun eigen huiskamertje in de studio de kijkertjes thuis met hun glimlach omarmden. Bedacht door Bert Brugman. Bert had een marionettentheater en had al naam gemaakt in de poppenwereld. Hij schreef, sprak stemmen in en speelde de avonturen van Dappere Dodo zelf, samen met zijn gezin. Aan boord van de Schele Zeemeermin ontmoette Dappere Dodo tijdens zijn reizen over de wereld de meest wonderlijke figuren. Swiebertje (1955-1975)
Bromsnor, Saartje en de burgemeester werden door verschillende acteurs gespeeld, maar Joop Doderer speelde Swiebertje twintig jaar lang. In 1975 vond Swiebertje het mooi geweest en verdween naar Canada. IJsco de ijsbeer Frank Kooman was de poppenspeler IJsco de ijsbeer begon zijn avonturen op zaterdagmiddag 12 oktober 1957 en was elke maand te zien. Het programma liep met de gebruikelijke vakantieonderbrekingen tot 27 april 1959. Naast IJsco zelf waren allerlei andere figuren te zien, zoals de muizen Tips en Tops, Li-Sen de chinees, Hannes de olifant en anderen. Het waren ca. 18 afleveringen. Morgen gebeurt het (1957-1959)
De serie was overtuigend gemaakt met voor die tijd geloofwaardige decors, kostuums en speciale effecten. De dreigende invasie van bewoners van de planeet Hyperion wordt onderzocht door professor Plano waarbij hij probeert het gevaar te keren. De stoutste dromen werden werkelijkheid met de wonderen der techniek, professor Plano’s nieuwste uitvindingen en zijn ontmoetingen in de ruimte met vreemde wezens van andere planeten. Varen is fijner dan je denkt (1957-1960)
Er werden aan boord niet alleen spannende avonturen beleefd, maar ook was er tijd voor een leuke babbel en een liedje. Hoewel het zich hoofdzakelijk allemaal buiten afspeelde, werd alles in de studio opgenomen. Schaalmodellen werden er dan ook gebruikt om de verre reizen van de M.S. Krikkemikke zo echt mogelijk te laten lijken. De verrekijker
Pipo de clown (1958-1980) Pipo, de beroemdste clown van de televisie, verscheen al in 1958 op het scherm. Door de jaren heen verzamelde hij een reeks familie, vrienden en boeven om hem heen, die hem hielpen, of juist tegenwerkten. Zijn vrouw Mammaloe, dochtertje Petra ("Welterusten Papa Pipo"), zusje Plom, Pipo's grootste vriend Klukkluk ("ossiepossie, zeg, mij zijn niet van de bange, mij zijn van de voorzichtige"), De Dikke Deur, directeur van Circus Frivola en voormalig werkgever van Pipo. ("Piep, ach Piep, ooh wat heb ik toch een pech").
De boeven Snuf en Snuitje ("Mm-mooie parels, f-fijne parels"), papegaai Foefie en natuurlijk het ezeltje Nonononono. Niet alleen op televisie, ook op platen en in boeken beleefde de door Wim Meuldijk tot leven gebrachte levensgenieter spannende avonturen. Zijn reizen brachten hem naar vele, al dan niet bestaande, landen (Marobia, IJsland, Berezonië), voerden hem door de Amsterdamse grachten en lieten hem kennismaken met allerlei figuren zoals de Slaapridder, de Piraten van Toen en een heuse Trollenkoningin. Coco en de Vliegende Knorrepot (1959-1963) De poppenserie "Coco en de Vliegende Knorrepot" ging over het jongetje Coco en zijn vliegende tovervarkentje Knor. De serie was een onderdeel van het programma "Kijkkast" en duurde in het begin 10 minuten en later toen bleek dat de serie een danig groot succes was 20 minuten. De poppen waren afkomstig van poppenspeler Feike Boschma, die hij samen met Henk de Groot en Ans Wierda bespeelde.
Hokus Pokus, dat kan ik ook Goochelaar Adrie van Oorschot en zijn Chinese bediende Liang waren de hoofdpersonen in deze populaire serie van de KRO. En af en toe kwamen er interessante gasten langs, zoals Abbetje Habbekuk of de uitvinder Hong Sjok. Het programma was in de jaren vijftig bijzonder populair. Er zijn 48 afleveringen van gemaakt. Na afloop van de uitzendingen werden Adrie van Oorschot en Gerard Heystee buiten Studio Irene opgewacht door honderden kinderen. De avonturen van Mowgli het wolvenjong In deze Nederlandse kinderserie van de NCRV, werd het bekende verhaal verteld van Mowgli, een jongen die als baby is achtergelaten in de jungle en wordt opgevoed door wolven. Wie wil er mijn marmotje zien ? In deze Nederlandse kinderserie van de NCRV konden kinderen hun huisdieren aan bioloog Han Rensenbrink, en aan de rest van Nederland tonen. Ivanhoe Ivanhoe is gebaseerd op de roman "Ivanhoe" geschreven door Sir Walter Scott, en gepubliceerd in 1819. In 1913 werd Ivanhoe voor de eerste keer verfilmd en in 1952 gebeurde dit nogmaals. Het succes van de film was indirect aanleiding om in 1958 een televisieserie te maken over Ivanhoe (een Britse serie), waarbij zijn avonturen met schildknaap Gurth en zijn zoon Bart slechts losjes op het boek gebaseerd zijn. De hoofdrol werd gespeeld door de jonge Roger Moore. Kijk naar de intro van Ivanhoe, klik hier
Sir Wilfred, of Ivanhoe, is een ridder die zich verzet tegen de Normandische prins John. Als plaatsvervanger van koning Richard Leeuwenhart onderdrukt hij het Saksische volk, onder andere geholpen door sir Maurice. Ivanhoe op zijn beurt kan rekenen op zijn trouwe helpers, de smid Gurth en diens aangenomen zoon, de 12-jarige Bart. Hij is iedere aflevering als eerste te zien wanneer hij Ivanhoe's naam scandeert door de bossen van Engeland. Die bossen stonden niet alleen in Engeland, want er werden ook opnamen gemaakt in Californië waar het weer minder onvoorspelbaar is. Lassie
De officiële intocht van Sinterklaas Ieder jaar komt Sinterklaas naar Nederland. En sinds 1952 wordt er op televisie ieder jaar, midden november, verslag gedaan van de intocht van Sinterklaas en zijn pieten. Nonkel Bob
In 1955 zocht de toenmalige NIR presentatoren voor het eerste jeugduur op de tv "Komt toch eens kijken". Het werd Bob Davidse, samen met Paula Semer (tante Paula). Bob deed onmiddellijk een oproep om een club te stichten, de zogenaamde Tv-Ohee Club. Het werd een overdonderend succes, met 55.000 leden. Het bekendste liedje van Davidse was "Vrolijke Vrienden". Ook in Nederland was Nonkel Bob erg populair. Televisie voor volwassenen Dinsdag 2 oktober 1951 was de eerste officiële Televisieavond in Nederland. Ook voor de volwassenen was er genoeg te beleven op tv. Ook al waren er nog niet zoveel tv zenders als nu het geval is, dit maakte, in tegenstelling tot nu, de keuze een stuk makkelijker. De radio verdween nog lang niet naar de achtergrond, maar de televisie rukte wel op. Onder het genot van een kopje koffie keek men naar het Nieuws dat over de hele wereld in de huiskamers binnenkwam. Ook de amusementsprogramma’s en Nederlandse en buitenlandse tv serie’s werden goed bekeken.
Voor volwassenen waren er ook wel eens poppenspelen in de beginjaren van de televisie, zo speelde Bert Brugman spel van Willy van Hemert, "Twee Cameraatjes" en op 4 maart 1952 bij de KRO "Het oude lied", een Biedermeyer zangspel met muziek van Mozart en de stemmen van Frieda en Bert Brugman zelf. Op 27 oktober 1956 bracht de AVRO "De Weekendshow", met Johnny Kraaykamp en Rijk de Gooijer.
Pension Hommeles (1957) De eerste Nederlandse comedyserie doet ruim vijftig jaar later nog steeds fris aan. Verwikkelingen in een pension met vaste gasten aan een Amsterdamse gracht. Razend populair dankzij medewerking van Annie M.G. Schmidt voor de teksten en Cor Lemaire voor de muziek. Enkele liedjes, die oorspronkelijk als intermezzo dienen, gaan een eigen leven leiden. Hoogtepunt: 'Ik zou je het liefste in een doosje willen doen" (klik hier) door Donald Jones. Elke aflevering wordt geïntroduceerd door Wim Ibo, voorlezend uit het dikke boek 'Hommeles'. Maandelijkse uitzendingen tussen 1957 en 1959. In het eerste seizoen gaat alles live de lucht in. Saint Germain des Prés Horecaondernemer Carel Kamlag begint in 1953 op het Rembrandtplein in Amsterdam het revuecafé Saint-Germain-de-Près. Hij schakelt Tom Manders in voor de inrichting en de programmering. In 1954 staat Manders voor het eerst zelf op het podium, dan al in streepjestrui en met piekharenpruik. Hij ontwikkelt dit type tot de praatgrage zwerver Dorus, met bolhoed en druipsnor. Eind 1954 benadert de VARA Manders om 'iets voor de televisie te doen'. Hij stemt in, onder voorwaarde dat de inrichting van het café in de studio nagebouwd wordt en dat hij zelf het laatste woord heeft in de vormgeving en registratie van het programma.
Tom Manders was een Nederlandse tekenaar, komiek en cabaretier. Hoewel zijn geboorte officieel in de archieven staat als 24 oktober 1921, is hij eigenlijk op 23 oktober geboren. Zijn vader liet hem een dag later inschrijven, omdat hij voor een zondagskind natuurlijk geen vrije dag kreeg. Door Wim Kan kwam Tom Manders op het idee zelf cabaret te gaan doen. In 1967 won hij een Zilveren Roos. In 1972 belandt Tom Manders door een auto-ongeluk in het ziekenhuis, daar constateren de artsen kanker bij Manders. Drie weken later, op 26 februari, sterft hij aan een hartaanval. The Lone Ranger
Clyton Moore speelde de rol van de Lone Ranger en Jay Silverheels de rol van Tonto. Een groep van zes Texas Rangers is een bende Mexicaanse bandieten op het spoor. Wanneer de Rangers in de val worden gelokt, krijgen ze één voor één de kogel. Eén van hen overleeft de bloedige aanslag. Hij wordt…The Lone Ranger ! De moedige revolverheld, wist een miljoenenpubliek aan zich te binden. Schipper naast Mathilde (1955 tot 1963)
De serie ging over de gepensioneerde schipper Mathias, zijn lieve zus Mathilde, de geadopteerde dochter Marianneke, de bemoeizuchtige Madam Krielemans, de stotterende en deftige Philidoor, de oerdomme Sander en Hyppoliet Maréchal die voortdurend Franse uitdrukkingen gebruikte, maar wel continu taalfouten maakte. Ook bezat het gezin een papegaai die regelmatig "Kopke Krabbéééé" zei en vaak commentaar gaf op wat er om zich heen gebeurde. Rawhide (1959-1966)
I love Lucy
Bonanza "Bonanza" was meer dan alleen maar weer een westernserie in een tijdperk waarin er een overvloed aan dit soort series op de buis te zien waren - het was namelijk een prima uitgedachte reclamestunt. De eerste aflevering was op 12 september 1959 in Amerika te zien. De serie was speciaal opgezet om in kleur te filmen en vooral in kleur op de televisie te zien. De bedoeling was, dat de Amerikanen na het zien van "Bonanza" op hun zwart-wit televisietoestellen naar de winkel zouden rennen om een kleurentelevisie aan te schaffen!
Alfred Hitchcock presents...
Het enorme succes van dit alles had ook te maken met Hitchcocks eigen persoonlijkheid Als excentrieke persoon hield hij ervan om zichzelf als bijzondere verschijning in de media te plaatsen. Altijd gestoken in een begrafenispak en met een slissend, lispelend en overdreven accent vertelde hij in televisieprogramma's vol droge humor over zijn volgende film. Daarnaast had hij ook altijd een cameorolletje (gastoptreden) (klik hier) aan het begin van iedere film, zodat de kijker zijn films meteen konden herkennen. Door al deze activiteiten groeide Alfred Hitchcock uit tot een mediapersoonlijkheid wiens reputatie zich kon meten met die van menige filmster. Van links naar rechts op de foto staan de volgende omroepsters: Tanja Koen van de NCRV (Nederlandse Christelijke Radio Vereniging), Hannie Lips van de KRO (Katholieke Radio Omroep), Verti Dixon van de VPRO (Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep), Ageeth Scherphuis van de AVRO (Algemene Vrije Radio Omroep) en Karin Kraaykamp van de VARA (Vereniging Arbeiders Radio Amateurs).
Mies Bouwman (Amsterdam 31 december 1929)
Mies bleek ideeënrijk, vernieuwend, doortastend, maar vooral enthousiasmerend voor haar directe omgeving. Mies slaagde erin koude beelden warmte te geven en dode momenten van leven te voorzien; met haar charme, maar vooral met haar originaliteit en spitsvondigheid. Ze was geen seksbom, zoals ze zelf zei, daarom werd zowel door vrouwen als mannen aardig gevonden. “Dag lieve mensen”, zo sprak Mies Bouwman haar kijkers aan in haar programma's. Hoewel haar populariteit snel groeide, zette de Katholieke Radio Omroep haar drie jaar later aan de dijk nadat ze een verhouding was aangegaan met de getrouwde regisseur Leen Timp. Om dezelfde reden werd ze gedwongen haar medewerking aan de Volkskrant te beëindigen. Liefde bleek sterker dan principes. Ze trouwde met Timp en trad in dienst bij de AVRO. De televisie stond nog in de kinderschoenen, maar Mies Bouwman deed er alles aan om het medium te helpen op weg naar volwassenheid. Ze bedacht, produceerde en presenteerde de gevarieerde programma's die allen haar stempel droegen. Met minder dan tien man zette ze de televisiemarathon "Open het dorp" op die haar leven in 1962 rigoureus zou veranderen; binnen een etmaal groeide ze uit tot een van de populairste vrouwen van het land. Hannie Lips (Rotterdam 16 juli 1924)
Op 12 maart 1958 presenteerde zij het derde Eurovisie Songfestival, het eerste dat in Nederland plaatsvond. De winnaar was André Claveau, die Frankrijk vertegenwoordigde met zijn liedje "Dors, Mon Amour”. In 1960 en 1962 presenteerde Hannie Lips het Nationale songfestival in Nederland. Ageeth Scherphuis (30 maart 1933)
In de jaren zeventig maakte Ageeth Scherphuis een links-feministisch blad 'Serpentine' en een serie tv-programma's onder de titel "Ot. en hoe zit het nou met Sien?". Daarnaast was ze redacteur van Vrij Nederland, wat ze bleef tot aan haar pensioen. Karin Kraaijkamp In de beginjaren van de televisie genoot deze omroepster enorme populariteit en was ze hét gezicht van de VARA. In 1961 was VARA-omroepster Karin Kraaijkamp freelancer geworden en daarom vanaf oktober dat jaar 4 keer bij de VPRO te zien als gastvrouw van een liedjesprogramma.
Tanja Koen, Ketelaar (9 december 1925) Het gezicht van de NCRV. Het Nationaal Songfestival 1958 was de Nederlandse voorronde voor het Eurovisie Songfestival van dat jaar. Het werd gehouden op 11 februari in de AVRO-studio in Hilversum en werd gepresenteerd door Tanja Koen. Verti Dixon (1926)
Verti Dixon was omroepster bij de VPRO van 1952 tot 1965. Deze foto geeft ook een indruk hoe televisie-uitzendingen tot stand kwamen in de jaren vijftig. Het is niet te vergelijken televisiemaker in de 21ste eeuw. Het had wel zijn charme, en de generatie die opgroeide en de volwassenen hebben er volop van genoten. De grote televisies hebben plaatsgemaakt voor een flatscreen TV en via Internet kunnen we naar radioprogramma’s luisteren. De techniek staat voor niets en het einde is nog niet in zicht. Fotogalerij
Bronnen: Stadsarchief Amsterdam Wikipedia Beeld en geluid Wiki Volkskrant artikel Poul Annema Terug naar het overzicht van de Jaren 50 Ga terug naar de vorige pagina van dit hoofdstuk (Radio en televisie in de jaren vijftig
|
|