       |
|
|
|
Johannes Brahms (door Ilse Steel)
(klik op de plaatjes om ze te vergroten en op de blauwe titel van de muziek om die te horen en zien) (TIP: mocht uw internetverbinding niet snel genoeg zijn, klik dan links onder op II) (er ontstaat dan een driehoekje met de punt naar rechts) (laat u het filmpje downloaden en klik dan op het driehoekje)
Zijn moeder Johanna was zeventien jaar ouder dan haar echtgenoot. Haar belangstelling en inzet voor de opvoeding van de kinderen en het bestieren van het huishouden was veel groter dan die van haar man. Johannes vader was onvolwassen en door zijn temperament ongeschikt voor de verantwoordelijkheden van een gezin. Wel merkte hij al snel het muzikale talent van zijn zoon op. Op zijn zevende kreeg Johannes les van Otto Friedrich Cossel en daarna ontving Johannes een gedegen opleiding bij E. Marxsen, de beste pianoleraar van Hamburg. Johannes was sterk aan zijn ouders gehecht. De spanningen door het verschil in leeftijd en karakter, die jarenlang al aanwezig waren geweest, werden zo groot dat zijn ouders tenslotte uit elkaar gingen, ondanks Johannes pogingen om dit te voorkomen. Omdat het gezin het niet breed had nam Johannes op dertienjarige leeftijd een baantje aan als pianist in een etablissement in de haven. Tijdens het pianospelen las hij gedichten van Novalis en Hoderlin om te ontsnappen aan het werk dat hij vervelend vond. Op zijn vijftiende begon Brahms volksliedjes te verzamelen en te bewerken, en in 1851 had hij zijn eerste werk geschreven, het Scherzo in es-klein (Opus 4). Brahms ontwikkelde een zeer persoonlijke stijl en hij ontwikkelde een nieuwe harmonie en ritmiek. Behalve piano studeerde Brahms ook vreemde talen en werd een groot liefhebber van poëzie. Hierdoor was hij in staat teksten te vinden voor zijn prachtige liederen. Deze liefde voor poëzie ontwikkelde zich bij Brahms in een voortdurende zoektocht naar innerlijke waarheid, waardoor hij alle vormen van gekunsteldheid en aandachttrekkerij uit de weg zou gaan.
Achter het vurige temperament van de jonge componist had Schumann niet alleen het serene evenwicht van de ware kunstenaar ontdekt, maar ook een grote bescheidenheid. Door deze twee eigenschappen zou Brahms later in een eenzame droomwereld geraken.
Het belangrijkste was dat Brahms verlegenheid als sneeuw voor de zon verdween in de warmte en veiligheid van huize Schumann, dat gonsde van muziek, boeken en kinderstemmen. Over zijn verhouding met Clara Schumann werd veel geroddeld, zeker na de zelfmoordpoging van Robert Schumann.
In 1857 aanvaardde Brahms de betrekking van koordirigent in Detmold waar de gewoonten en etiquette nog sterk op die van de vorige eeuw leken. Hoewel Brahms er zeer acceptabel uitzag, gedroeg hij zich sociaal vaak onzorgvuldig en daardoor was hij niet geschikt voor de strenge regels van het hof. In Detmold maakte hij voor het eerst hartstochtelijk kennis met Duitslands ware erfgoed, de ontzag inboezemende figuren die Duitslands cultuur gemaakt hadden tot wat het was in de tijden van Bach en Händel en zelfs al daarvoor.
Brahms werd in Wenen een volwassen kunstenaar en voegde er grote symfonische werken aan zijn al uitgebreid oeuvre op het gebied van de kamermuziek toe. Hij wordt overal beroemd als pianist, begeleider en dirigent en is op tournee in Hongarije, Polen, Nederland, Rusland, Denemarken, Frankrijk, Oostenrijk, Zwitserland, Engeland en Duitsland. Hij wordt ook doctor honoris causa in Cambridge en Breslau. In 1872 trekt hij in zijn eerste eigen woning in de Karlsgasse, en blijft er wonen tot zijn dood op 3 april 1897. Enige tijd dirigeerde hij de "Wiener Singakademie" en daarna de "Gesellschaft für Musikfreunde", maar nergens bevalt hem het dirigeren langer dan enkele jaren. Toch is die ervaring met koren van groot belang voor zijn composities. Hij kan het zich veroorloven aanlokkelijke aanbiedingen aan zich te laten voorbijgaan, door de goede betrekkingen die hij onderhoudt met zijn uitgevers. Op zijn eerste concert oogst hij een enorm succes met werk van Bach, Schumann en ... van zichzelf, en mag zich verheugen in de gunstige kritiek van Eduard Hanslick. Tot 1875 dirigeerde hij de Weense Gesellschaftskonzerte, waar hij de grote werken uit de barok introduceerde. Ondertussen was zijn compositorisch oeuvre al zeer omvangrijk geworden (meer dan 60 opusnummers) en bevatte een van zijn belangrijkste werken: "Ein Deutsches Requiem" voor solisten, koor en orkest. De première had veel succes en bevestigde zijn grote naam als componist. Brahms en Nederland Al tamelijk vroeg bestond er in Nederland belangstelling voor de muziek van Brahms. Reeds in 1874 logeerde hij bij professor Engelman in Utrecht. In 1884 was Brahms weer in Nederland waar hij zijn derde symfonie dirigeerde en zijn tweede pianoconcert. De orkesttoestanden waren in die tijd niet erg bevredigend, maar Brahms werkte met een energie alsof hij het beste orkest voor zich had.
Intussen had hij de gewoonte aangenomen om te componeren gedurende de zomer en ‘s winters concerten te geven.
Jaren later baseerde Brahms het tweede thema van het eerste deel van het Sextet in G, op de letters van haar naam A-G-A-(T)-H-E en droeg het hele stuk aan haar op. Zijn laatste vredige jaren bracht Brahms door te midden van een groep trouwe vrienden. De moeilijke weg die hij in 1896 moest maken om de begrafenis van Clara Schumann bij te wonen brak zijn spreekwoordelijke ijzeren constitutie: er wordt leverkanker geconstateerd. Johannes Brahms overlijdt op 3 april 1897 en wordt begraven op het Wahringkerkhof in Wenen. Zijn begrafenis was een grootse gebeurtenis. Op de route naar de begraafplaats waren duizenden mensen aanwezig.
Brahms werd vlakbij Beethoven en Schubert op het Wahring kerkhof in Wenen begraven. Ook Hamburg, zijn geboortestad, treurde: tijdens de begrafenis hingen daar de vlaggen halfstok.
Hij schreef vier symfonieën en twee pianoconcerten (Pianoconcert nr.1 en Pianoconcert nr.2), een vioolconcert en een dubbelconcert voor viool en cello. Brahms componeerde ongeveer 330 liederen, kamermuziek (sonates voor viool, cello en klarinet; strijkkwartetten,- kwintetten en - sextetten; muziek voor piano solo), en bewerkte muziek van Händel, Schubert en Bach. Brahms' muziek wordt gerekend tot de late romantiek, waarin veel volkse invloeden te vinden zijn. Tot zijn bekendere werken behoren de Hongaarse dansen en Ein Deutsches Requiem. een humanistische liturgie van troost en lijden. Voor dit gigantische muziekstuk maakte hij gebruik van teksten van de vertaling van Maarten Luther van de Bijbel, in plaats van de gebruikelijke Latijnse dodenmis. Hij had het stuk achteraf liever het Requiem van de Mens willen noemen.
Hij dweepte met Beethoven en Bach, geloofde in de conventionele vorm en structuur en was een tegenstander van de 'rebelse' Wagner en Liszt, en wat zij 'de muziek van de toekomst' noemden.
Johannes Brahms Fotogalerij
Brahms op oudere leeftijd
Brahms de romanticus
Kijk en luister naar Brahms
Bronnen: Spectrum Componisten van A tot Z Geillustreerde encyclopedie Atrium Klassieke componisten Muziek onder woorden
Meer weten over Johannes Brahms: kies boven in de balk composers kies composers
|
|
