Lena Calhoun Horne werd op 30 juni
1917 geboren in Brooklyn, New York. Zij was de dochter van Edwin (Teddy) Horne
en Edna Scrotton. Ze hadden het niet slecht omdat haar vader, naast zijn baan
bij Buitenlandse Zaken, ook een goede gokker was. Haar ouders scheidden toen ze
drie jaar oud was en ze ging toen wonen bij haar grootouders van vaders kant.
Als klein kind al kwam ze in aanraking met het gevecht van zwarte mensen voor
burgerrechten, omdat haar oma actief lid was van de National Association for the
Advancement of Colored People (NAACP) (het nationale genootschap voor de
vooruitgang van gekleurde mensen) en lid was van verenigingen die vochten voor
vrouwenrechten. Haar oma nam Lena vaak mee naar bijeenkomsten.
Haar moeder Edna was zangeres en
danseres bij verschillende gezelschappen. Toen Lena zes jaar was nam haar moeder
haar vaak mee op tournee. Voor de carrière van haar moeder moesten ze vaak
verhuizen en vaak ook verbleef Lena bij familie en vrienden van haar moeder,
zoals twee vrouwen uit Macon (Georgia) die haar leerden koken op de manier zoals
ze dat in het zuiden van de Verenigde Staten deden en die haar ook Bijbellessen
gaven. Als jong meisje zag ze haar vader weer toen ze verbleef bij een oom in
Fort Valley. Eindelijk toen ze twaalf jaar oud was settelden zij en haar moeder
zich in New York.
Toen
ze zestien was begon Lena haar carrière als achtergronddanseresje in de beroemde
Cotton Club in New York, waar wel zwarte mensen mochten optreden, maar niet
toegelaten werden als publiek. Daar kwam ze ook in aanraking met de steeds
groter wordende gemeenschap van jazzmuzikanten, zoals Billie Holiday, Cab
Calloway, Duke Ellington en Harold Arlen. Ze ontdekte toen ook haar eigen vocale
talent en dat ze niet onderdeed voor professionele artiesten. Het duurde dan ook
niet lang of ze maakte haar eerste plaat met Noble Sissle’s band in 1936. Lena
schreef historie toen ze rondtoerde met Charlie Barnet’s band. Ze was daarmee de
eerste Afro-Amerikaan die optrad met een band die geheel uit blanken bestond.
Lena werd door haar vader voorgesteld
aan Louis Jordan Jones, een politiek geschoolde arbeider en zoon van een
predikant. In januari 1937 trok Lena zich terug uit de showbizz om op 13 januari
1937 met hem te trouwen. Hun dochter Gail werd op 21 december 1937 geboren
(later werd ze bekend als de schrijfster Gail Lumet Buckley, een bestseller
auteur). Louis had zijn baantje als klerk te danken aan politieke connecties,
maar hij verdiende er maar weinig mee
The Duke is Tops
In
1938 werd Lena door een agent benaderd die haar een rol als een van de
hoofdrolspelers in een low budget muzikale film aanbood. Alle spelers in de
film waren zwarte mensen. De film zou in tien dagen gemaakt worden. Lena
accepteerde het aanbod. De film "The Duke Is Tops" (de edelman is geweldig)
kwam in juli 1938 uit. Later dat jaar nam Lena deel aan een project dat meer
tijd in beslag nam. Het was een rol in de revue "Blackbird (merel), weer met
alleen zwarte mensen in alle rollen. En weer accepteerde ze de rol, zogezegd
om het inkomen van het gezin wat te vergroten. Maar ze bracht maanden door
met repeteren en met try-outs buiten de stad voordat de show op Broadway
startte op 11 februari 1939. Eén van de nummers die ze zong was "You're So
Indifferent" (je bent zo onverschillig). De show werd maar negen keer
opgevoerd en sloot al op 18 februari 1939.
Door haar optreden met een verder
geheel uit blanke mensen bestaand orkest en door als zwarte vrouw op te treden
op Broadway veranderde zij het gezicht van de muziekindustrie.
Op 7 februari 1940 werd hun zoon Edwin
Jones geboren, maar in de loop van 1940 gingen Lena en Louis Jones uit elkaar en
op 15 juni 1944 zijn ze officieel gescheiden.
Begin jaren veertig had ze ook nog een
tijd lang een verhouding met de bokser Joe Louis.
In
1942, twee jaar nadat ze met de band van Barnet getoerd had, schreef ze weer
historie. Ze werd de eerste zwarte artiest die een langlopend filmcontract kreeg
bij een belangrijke filmstudio. Ze werd ontdekt door een talentenscout van MGM
toen ze optrad in de Cotton Club. Metro Goldwyn Mayer gaf de getalenteerde
zangeres een contract voor verschillende muzikale projecten, zoals "Panama
Hattie" (1942) waar ze een rol speelde als nachtclubzangeres (haar naam werd
echter niet op de filmposter vermeld). Hoewel ze maar kort in de film te zien
was vond men haar toch het beste deel van de hele film. Onder de indruk van haar
verschijning op het witte doek gaf MGM haar een grotere rol in de muziekfilm "Thousands
Cheer" (duizenden toejuichingen, 1943). Hierin zong ze een van haar befaamde
nummers "Honeysuckle Rose" (Klimroos).
Hoewel ze verbonden was aan een zeer
gewaardeerde en een van de machtigste filmstudio's en het haar niet ontbrak aan
schoonheid, stijl en talent, bleef haar huidskleur in die tijd een onderwerp van
discussie voor bioscoopbezoekers in heel Amerika. Hierdoor bleven haar
filmrollen vaak maar klein of werd haar rol apart opgenomen op een manier dat
het gemakkelijk was om haar deel uit de film te knippen voor de versies die in
het zuiden van de Verenigde Staten vertoond werden. Daar werd het niet
geaccepteerd door de bioscoopgangers als een zwarte iets anders speelde dan een
ondergeschikte, zoals een bediende. Om uit de film geknipt te worden was het
minste van twee kwaden voor Lena, die in haar contract met MGM had laten
vastleggen dat ze nooit een rol als zwarte ondergeschikte zou moeten spelen. Ze
verdiende er tenminste een goede boterham mee.
De filmstudio sloeg echter meer munt
uit haar huidskleur dan dat ze haar werkelijke talent onderkende. Het
legendarische make-up bedrijf Max Factor vond bovendien voor MGM een crème uit
die haar donkere gelaatstrekken zelfs benadrukten. Ze noemden het "Little
Egyptian" (kleine Egyptische).
MGM
leende haar ook uit aan een andere studio, 20th Century Fox, voor de muzikale
film met alleen maar zwarte mensen, " Stormy Weather" (stormachtig weer, 1943).
Lena zong de titelsong, een nummer dat daarna voor altijd op haar repertoire
stond. Het was tevens haar eerste rol waarin ze echt acteerde. In de voorgaande
films waarin ze optrad zong ze één of hooguit een paar nummers. "Stormy Weather"
en "Cabin in the Sky" (Cabine in de lucht, ook 1943), een muzikale film met
eveneens alleen zwarte mensen, waren de eerste films waarin ze echt acteerde.
Daarin zong ze het nummer "Ain't it the Truth" (is het niet waar). Tegen midden
jaren veertig was Lena Horne de best betaalde zwarte artiest in Amerika. Haar
vertolkingen Cole Porter’s “Just One of Those Things” (gewoon één van die
dingen, 1942), “As Long as I Live” (zo lang ik leef, 1944) en “Deed I Do” (ja
dat doe ik, 1948) werden direct klassiekers. Duizenden zwarte soldaten in de
Tweede Wereldoorlog hadden haar als pin-up boven hun bed hangen. In 1950 had ze
nog een laatste rol in “Duchess of Idaho" (edelvrouw van Idaho), waarin ze het
nummer “Baby Come Out of the Clouds" (schat kom uit de wolken) zong, voordat ze
het slachtoffer werd van een van Amerika's grootste politieke en culturele
drama's.
Lena
verliet in 1946 haar platenmaatschappij RCA en tekende bij een kleine
maatschappij 'Black & White'. Toen in november van dat jaar de film "Till the
Clouds Roll By" (totdat de wolken voorbijdrijven) uitkwam, met haar nummer
Can't Help Lovin' that Man, nam MGM de
gelegenheid te baat om haar eigen platenmaatschappij te starten en ze brachten
een LP met filmliedjes uit met Judy Garland, June Allyson, Tony Martin en Lena
Horne. In het voorjaar van 1947 haalde het nummer "Till the Clouds Roll By" de
derde plaats in de hitparade.
In de lente van 1947 reisde Lena,
omdat ze vrij was van alle werkzaamheden in de studio's, naar Londen om daar op
te gaan treden in het London Casino. In oktober 1947 keerde ze weer terug naar
Europa voor een langduriger tijd om op te treden in Engeland, Frankrijk en
België. Maar deze trip had ook een ander doel. Ze had een serieuze verhouding
gekregen met Lennie Hayton, arrangeur en dirigent van MGM. Maar omdat Lennie
Hayton een witte man was mochten ze niet trouwen in Californië, omdat daar
gemengde huwelijken verboden waren.
Lena en Lennie
Daarom trouwden ze op 14 december
1947 in Parijs. Hij werd nu ook haar manager, maar ze hielden hun huwelijk
gedurende tweeënhalf jaar geheim. Ze gingen begin jaren zestig uit elkaar,
maar zijn nooit officieel gescheiden. In haar autobiografie, geschreven door
Richard Schickel, vertelt ze over de enorme druk die op hen lag als gemengd
stel. Later gaf ze overigens in een interview toe dat ze ook met hem
getrouwd was om haar carrière vooruit te helpen en de interraciale
verhoudingen in showbizz te verbeteren, maar dat ze in de loop der tijd toch
wel van hem was gaan houden. Ze bleven kinderloos.
Hollywood en de politiek kwamen met
elkaar in aanvaring toen begin 1950 de verhoren van Joseph McCarthy in het
congres resulteerden in het op een zwarte lijst plaatsen van verschillende
artiesten, inclusief grootheden als Charlie Chaplin, Orson Welles en Lena Horne.
Lena
die al politiek actief was sinds ze een jong meisje was toen ze met haar oma
naar de NAACP (National Association for the Advancement of Colored People)
bijeenkomsten ging, werd nu als volwassene ineens ook op de zwarte lijst
geplaatst voor haar deelname aan wat toen gezien werden als "communistische
acties". Daardoor kwam haar filmcarrière tot stilstand. Ze ging niet bij de
pakken neerzitten en focuste zich weer op haar werk in nachtclubs en cabarets.
Pas in de tweede helft van de jaren vijftig zag ze kans om haar naam van deze
lijst te laten schrappen en keerde ze weer terug naar Hollywood, waar ze als
zichzelf optrad in een komische muzikale film, "Meet Me In Las Vegas" (we zien
elkaar in Las Vegas, 1956).
Na het McCarthy tijdperk werd haar
politieke betrokkenheid juist groter, vooral voor wat betreft de burgerrechten.
Ze bleef lid van de NAACP. Op 28 augustus 1963 deed ze met 250.000 anderen mee
aan de mars naar Washington voor werk en vrijheid. De historische dag toen
dominee Martin Luther King Jr. zijn "I Have a Dream" (ik heb een droom)
toespraak hield. Lena Horne sprak ook op een bijeenkomst datzelfde jaar, samen
met een andere leider uit de burgerrechtenbeweging Medgar Evers, een paar dagen
voordat hij vermoord werd.
Lena met Perry Como
Ze
had er genoeg van om steeds maar weer van die kleine rolletjes in films te
krijgen die niets met de verhaallijn van de film te maken hadden en die er
dus gemakkelijk uitgeknipt konden worden. Daarom verliet ze Hollywood en
concentreerde ze zich, in plaats daarvan, op haar muziek en
televisieoptredens. Ze was de gastster in programma's als “The Ed Sullivan
Show” (CBS, 1948-1971) en "The Perry Como Show” (CBS, 1948-1963). Ze
verscheen eveneens als gast in televisiespecials van haar vrienden zoals
Judy Garland, Dean Martin en Frank Sinatra.
Lena Horne had altijd al iets met
muziek en juist met haar muziek maakte ze diepe indruk. Haar album uit 1957
"Lena Horne at the Waldorf" werd een bestseller.
Begin jaren zeventig waren roerige jaren voor Lena. Binnen twaalf maanden
verloor ze haar vader, zoon en man. Haar vader Teddy overleed op 18 april
1970 op 78 jarige leeftijd, haar zoon Edwin overleed op 30 september 1970
aan nierfalen en haar man Lennie Hayton overleed op 24 april 1971 plotseling
aan een hartaanval. Ze trok zich enige tijd terug uit het publieke leven. Ze
verscheen alleen in de revues voor CBS televisie “That’s Entertainment”
(1974) en “That’s Entertainment II” (1976). Verder speelde ze in 1978 als
Glinda the Good (de goede fee) in de film “The Wiz”, een Afro-Amerikaanse
versie van “The Wizard of Oz" (de tovenaar uit Oz) uit 1939. In "The Wiz"
speelden onder andere ook Diana Ross en Michael Jackson. Het was haar
laatste optreden in een speelfilm.
Lena, Edwin, Gail 1960
Een
van de prestaties waar Lena erg trots op was had niets met de entertainment
industrie te maken. In 1980 kreeg ze een eredoctoraat van de Howard
Universiteit.
In
1984 keerde ze met groot succes weer terug op Broadway met haar show “Lena Horne:
The Lady and Her Music” (Lena Horne: de vrouw en haar muziek). En opnieuw zag de
in Brooklyn geboren ster haar naam in helder licht op Broadway. Ze was de
one-woman ster van haar autobiografische productie met beroemde liedjes als
“Stormy Weather” en “The Lady Is a Tramp" (de vrouw is een slet). De show won
een 'Drama Desk Award', een 'Tony Award' en twee Grammy Awards (voor de
soundtrack). Bovendien kreeg ze lovende kritieken van de New Yorkse critici.
Begin jaren negentig kreeg ze
hartproblemen en kreeg ze een pacemaker ingeplant.
Tweeënvijftig jaar na de ondertekening
van haar contract bij MGM sprak Lena zich uit over de vooroordelen die zij had
ondervonden van de studio. Dat deed ze in 1994 als medepresentator van de
televisiespecial “That’s Entertainment III”.
Ook in 1994 werkte ze weer samen met
Sinatra in “Sinatra Duets” (CBS) en filmde ze haar eigen special “An Evening
with Lena Horne” (een avond met Lena Horne).
Ze trad nog maar sporadisch op, maar
in 2004 verscheen ze in de viering van de gouden jaren van MGM “The Masters
Behind the Musicals" (de meester achter de muzikale films).
De laatste jaren van haar leven trad
ze helemaal niet meer op en op 9 mei 2010 overleed ze aan een hartaanval op
tweenegentigjarige leeftijd.
Een van de grootste Amerikaanse
artiesten uit haar tijd kreeg meer dan een redelijk deel het "Stormachtige weer"
waar ze over zong. De zangeres beschikte over een prachtige stem. Ze slechtte
barrières, niet alleen met haar vertolking van liedjes als “Honeysuckle Rose"
and "Black Coffee” (zwarte koffie), maar ook door openhartig te spreken over de
vooroordelen die ze ervoer in haar begintijd bij MGM en de moeilijkheden in de
showbizz.
Lena
werd een legende. Ze zong haar zielenpijn eruit, speelde zich als acteur door de
onverdraagzaamheid en ze vocht lang en hard om het verschil in kleur van mensen
weg te nemen.
In 1982 kreeg ze een speciale Tony
Award voor "Lena Horne: The Lady and Her Music." In 1984 kreeg ze een prijs van
het Kennedy Center. En1991 werd ze geïntroduceerd in
de Big Band and Jazz Hall of Fame.
Ze heeft ook twee sterren op de
Hollywood Walk of Fame, één voor haar platen en één voor haar films.
Kijk en luister naar Lena Horne
(TIP: mocht uw internetverbinding niet snel genoeg zijn, klik dan links onder op
II)
(er ontstaat dan een driehoekje met de punt naar rechts)
(laat u het filmpje downloaden en klik dan op het driehoekje)
(klik op de vier pijltjes rechts onderaan voor volledig scherm)
