Rita Hayworth werd als Margarita
Carmen Cansino op 17 oktober 1918 geboren in New York (Brooklyn). Ze was de
dochter van een Spaanse flamenco danser Eduardo Cansino en Volga Haworth, een
showgirl uit de Ziegfeld Follies.
Ze trad al op zeer jonge leeftijd
met haar ouders op in nachtclubs in Californië en in de Foreign Club in Tijuana
(Mexico). Volgens sommigen is de Margarita cocktail naar haar genoemd. Toen ze
zes jaar was stond Margarita al op het toneel als lid van The Dansing Cansinos,
een beroemde Roma Gitano familie van Spaanse dansers die in het variété circuit
werkten. Toen ze acht was werd haar familie geportretteerd in een film "La
Fiesta" (1926). Hoewel ze toen nog niet op de titelrol voorkwam was het toch
haar eerste optreden in een film. Toen ze twaalf was trad ze professioneel op in
nachtclubs als danspartner van haar vader. Ze zag er toen voor haar leeftijd erg
volwassen uit.
Drie jaar later zag Winfield R.
Sheehan, het hoofd van de filmmaatschappij Fox, haar optreden. Hij was zo onder
de indruk van haar dat hij haar een zevenjarig contract aanbood. Ze verkortte
haar naam naar Rita Cansino en haar debuutfilm op zestienjarige leeftijd was "Dante's
Inferno" (1935), waar ze, hoe kan het ook anders, in optrad als danseres. Ze
maakte een aantal films voor Fox, maar toen Fox fuseerde met filmmaatschappij
20th Century tot 20th Century Fox werd haar contract door de studiobaas Darryl
Zanuck verbroken, naar verluidt omdat ze niet inging op zijn avances.
Rita
met
Edward Judson
Toen ze achttien was trouwde
ze op 29 mei 1937 met de autoverkoper Edward Judson. Hij werd haar manager
en hij promootte zijn vrouw, die toen alleen nog maar bijrollen kreeg,
zoveel mogelijk. Hij bezorgde haar een zevenjarig contract bij Columbia
Pictures. Maar ze speelde de eerste jaren nog steeds bijrollen. Dat
veranderde pas nadat ze door toedoen van haar man haar uiterlijk veranderde.
Ze moest er Amerikaanser gaan uitzien en niet zo Zuid Amerikaans/Spaans. Het
was de tirannieke studiobaas Harry Cohn die haar naam, met een kleine
variant op de meisjesnaam van haar moeder, veranderde in Rita Hayworth.
Bovendien vond men de haarlijn op haar voorhoofd te laag en met een
pijnlijke elektrolyse werden de haren verwijderd, zodat haar voorhoofd iets
groter leek en men verfde haar haar kastanjebruin.
Pas in 1939 kreeg ze een
belangrijke rol in "Only Angels Have Wings", geregisseerd door Howard Hanks en
in de hoofdrol Cary Grant. Haar gevoelige vertolking van een gedesillusioneerde
vrouw trok de aandacht van andere filmstudio's. Tussen haar werk bij Colombia
door werd ze uitgeleend aan Metro Goldwyn Mayer voor "Susan and God" (1940),
geregisseerd door George Cukor, met Joan Crawford in de hoofdrol en aan Warner
Brothers voor "The Strawberry Blonde" (1941) onder regie van Raoul Walsh en met
James Cagney in de hoofdrol.
Haar imago als "liefdesgodin"
ontstond toen het tijdschrift Life een foto van Bob Landry van haar publiceerde.
Daarbij zat ze geknield op
haar bed, gekleed in een zijden nachtjapon. Het was een sensatie en er werden
meer dan vijf miljoen exemplaren van het tijdschrift verkocht. Het was ook een
van de meestgevraagde pin-ups voor de soldaten in de Tweede Wereldoorlog.
Op 24 mei 1943 scheidde ze van
haar eerste man Edward Judson en op 7 september 1943 trouwde ze met Orson
Welles. Op 17 december 1944 werd hun dochter Rebecca geboren (ze is op 17
oktober 2004 overleden).
Rita met Orson
Welles
Rita,Orson,
Rebecca
Als een van de
grootste sterren van Columbia werd ze voortdurend gefotografeerd voor
publiciteitsdoeleinden. Maar terwijl de filmcamera haar adoreerde deed een
fotocamera dat niet. Er zijn maar weinig foto's die haar uitstraling die ze
in de film had laten zien. In die tijd leek het er niet toe te doen. Haar
films waren een commercieel succes en de pers drukte graag stukken over Rita
af, in het bijzonder over haar huwelijk met Orson Welles. Eén ding werd
echter buiten de publiciteit gehouden, het feit dat ze niet zelf zong in
haar films.
In
1942 nam Harry Cohn van Columbia een van de vreemdste beslissingen uit de
geschiedenis van de film. Hij bepaalde dat Rita nog maar één film per jaar zou
gaan maken. Zijn redenering daarachter was dat, als een film met Rita Hayworth
een zeldzaamheid werd, het publiek in grotere aantallen een film met haar wilde
bekijken. Het bespaarde Columbia bovendien geld omdat ze minder films moesten
maken. Als gevolg daarvan zijn er maar een aantal films van Rita uit die tijd.
Daar kwam nog bij dat in die tijd de cameramannen en de make-up mensen nog niet
goed uit de voeten konden met kleurenfilms. Niemand leed daar meer onder dan
Rita. In de zwart-wit films uit die tijd is ze een ravissante schoonheid, maar
in kleurenfilms, zoals "My Gal Sal" (1942) en "Cover Girl" (1944), is haar
make-up zeer nadelig voor haar.
Haar
twee meest succesvolle films uit die tijd waren de musical "Cover Girl", met als
tegenspeler Gene Kelly en de seksueel suggestieve film "Gilda" (1946), met als
tegenspeler Glen Ford. In "Covergirl" wordt eigenlijk het verhaal verteld van
haar eigen leven.
Een gewone danseres verandert voor de ogen van het publiek, door middel van
kleding en make-up, in een oogverblindend gezicht op de omslag van een
tijdschrift. Ze wordt een beroemd model en een succesvolle muzikale komedie ster
die, naar het lijkt, afdaalt uit de hemel als ze naar beneden danst van een
enorme helling gekleed in golvende zijde. In "Gilda" wordt ze gebruikt en
misbruikt door meer dan een man en haar schijnbare passiviteit zorgt ervoor dat
ze wordt bestraft en vernederd. Het mondt uit in een beroemde striptease "Put
the Blame on Mame, Boys". Haar imago als destructieve maar buigzame vrouw scheen
na deze rol aan haar te blijven kleven. Er wordt gezegd dat ze eens aan een
vriend vertelde: "Iedere man die ik gekend heb was verliefd geworden op Gilda en
werd naast mij wakker."
In
1946 werd ze geregisseerd door haar man in "The Lady From Shanghai". In die tijd
was Orson Welles zijn eigen ergste vijand en niet in staat om te gaan met mensen
die zijn carrière konden vernietigen. Hij bracht Harry Cohn van Columbia tot
razernij (het huwelijk met Rita ging ook al niet meer goed en dat kan Welles
beïnvloed hebben). Ten eerste schreef Welles een onbegrijpelijk filmscenario.
Vervolgens castte hij Rita als een moorddadige vrouwelijke schurk. Nog niet
tevreden eiste hij dat Rita's haar kort geknipt werd en geblondeerd. Tenslotte
instrueerde hij Rita om niet te acteren met haar gebruikelijke levendigheid,
maar als een levenloos reptiel. De film werd een commerciële flop en Cohn was
woedend. Niet lang daarna gingen ze uit elkaar en op 1 december 1948, scheidden
Rita en Orson officieel van elkaar.
In 1948 ging Rita op vakantie naar
het zuiden van Frankrijk waar ze werd voorgesteld aan Prince Aly Khan,
internationale playboy, enorm rijk, kenner van paarden en vrouwen, meertalig en
zoon van Aga Khan IV, de leider van de Ismaili sekte van de Shia Islam.
In 1948 gaf de pers minder
medewerking aan de grote filmstudio's om sappige verhalen die botsten met het
imago van een ster buiten de publiciteit te houden. Haar affaire met de toen nog
getrouwde Khan werd breed uitgemeten.
De pers volgde Aly Khan en
Rita Hayworth overal. Maandenlang stonden er grote koppen over de affaire in
de pers. Foto's van het stel werden over de hele wereld verspreid. De grote
vraag van de kranten naar verhalen over hen zorgde ervoor dat journalisten
en fotografen steeds verder gingen om roddels en foto's te krijgen. Er
werden steekpenningen aangeboden, er werd chantage gepleegd en er werden
verhalen verzonnen. Het was de eerste mediahype in showbizzland.
Rita met Aly Khan
Aanvankelijk hadden ze afspraakjes
in het Pontchartrain Hotel in New Orleans. Later gingen ze naar Europa. Ze
raakte van hem in verwachting. Op 27 mei 1949 trouwde Rita met Aly Khan en op 28
december 1949 werd hun dochter Yasmin geboren. Het was Rita Hayworth en niet
Grace Kelly zoals velen denken die de eerste filmster was die tot een
Koninklijke familie toetrad. Tijdens haar huwelijk met Khan maakte zij geen
films meer. Hoewel ze niet van paarden hield en zeker niet van paardenraces
hielden haar man en zijn familie zich daar wel me bezig. Ze kreeg een paard,
Double Rose, dat verschillende races in Frankrijk won, en in 1949 zelfs tweede
werd in de Prix de l'Arc de Triomphe.
In 1951 liet Rita Aly Khan in de
steek (de officiële echtscheiding was op 26 januari 1953) en keerde ze terug bij
Columbia. Ze ging weer aan het werk, maar ze had niet langer de levendigheid in
haar gezicht die haar opgewekter deed lijken dan andere sterren. Haar gezicht
was nog prachtig en de cameramannen en make-up mensen waren nu vaardiger met
kleurenfilms, maar haar gezicht miste de gloed van de jeugd. Aan de andere kant
werd geen actrice zo mooi oud als Rita en zichtbaar ouder gaf dat een krachtiger
uitstraling in films als "Fire Down Below" (1957) en "They Came To Cordura"
(1959), waarin ze vrouwen met een verleden speelde, vrouwen die volop geleefd
hadden.
Na haar huwelijk met Aly Khan was
de houding van de Amerikaanse pers tegenover haar veranderd. Voorheen waren ze
aardig voor haar, maar nu waren de columnisten uit op haar privéleven en stonden
ze al snel klaar met kritiek. Eens beschuldigde men haar ervan dat ze een
slechte moeder was. Deze voortdurende aandacht voor haar privéleven leidde de
aandacht af van haar werk. Men zag niet dat Rita een goede karakteractrice
geworden was.
In de jaren vijftig maakte ze nog
een aantal goede films. Haar rol in "Pal Joey" (1957) wordt door velen
bewonderd, mede door de goede belichting van regisseur Harold Lipstein waardoor
ze er op haar voordeligst uitzag. Ook Sinatra schitterde in deze film en in de
twee muzikale nummers toonde Rita aan dat ze nog steeds een van de meest
charismatische vrouwen was.
Rita met
Dick Haymes
Van 24 september
1953 tot 12 december 1955 was ze getrouwd met de zanger Dick Haymes. Het
huwelijk verliep nogal tumultueus.
Haar vijfde en laatste echtgenoot
was de producer van haar film "Separate Tables" (1958), James Hill. Met hem
was ze getrouwd van 2 februari 1958 tot september 1961.
Rita met
James Hill
Yasmin
Rita
bleef doorwerken tot begin zeventiger jaren toen ze Alzheimer kreeg. Volgens
Claudia Cardinale was ze al niet goed in 1964 toen zij samen speelden in
"Circus World". Haar laatste film was "The Wrath of God" (1972). Eerst was
het niet duidelijk waaraan Rita leed en de pers schreef dat ze stevig dronk.
Pas toen haar conditie achteruitging werd duidelijk wat het probleem was. De
laatste jaren voor haar dood hielp en verzorgde haar dochter Yasmin haar.
Door haar dood op 14 mei 1987 werd het publiek zich meer bewust van wat de
gevolgen van de ziekte Alzheimer waren. Yasmin is nu de leider van "Alzheimer
Disease International.
Rita Hayworth werd 68 jaar oud en
ligt begraven op het Holy Cross Cemetry in Culver City (Californië).
